Türk Lirasının Tarihi: 2001'den Bugüne Dolar ve Euro
Türk lirası son çeyrek yüzyılda bir ekonomik kriz, bir para reformu ve birkaç sert değer kaybı dönemi yaşadı. 2 Ocak 2001 tarihinde 1 dolar 0,6700 TL (o günkü parayla 669.989 eski TL) iken 3 Kasım 2026 itibarıyla 49,9990 TL; dolar TL karşısında 74,6 katına çıktı. Aşağıdaki tüm rakamlar dolarkac.com veritabanındaki günlük kurlardan hesaplanmıştır.
- Dolar (2001)
- 0,6700 TL2 Ocak 2001
- Dolar (son)
- 49,9990 TL3 Kasım 2026
- Katsayı
- 74,6 kat
- TL'nin dolara karşı kaybı
- %98,66
Ay sonu dolar/TL kuru, logaritmik ölçek (eşit dikey mesafe eşit yüzde değişim demektir). 2010 öncesi TCMB döviz satış kuru, sonrası günlük kapanış.
2001 krizi ve dalgalı kura geçiş
Türkiye 2000 yılına IMF destekli, kurun önceden ilan edilen bir patikada artırıldığı (kur çapası) bir enflasyonla mücadele programıyla girdi. Kasım 2000'deki bankacılık çalkantısının ardından Şubat 2001'de yaşanan siyasi kriz, sermaye çıkışını hızlandırdı ve 22 Şubat 2001'de kur çapası terk edilerek dalgalı kur rejimine geçildi.
TCMB kurlarına göre dolar, 21 Şubat 2001 tarihinde 688.696 eski TL iken 23 Şubat 2001 tarihinde 1.078.163 eski TL oldu; tek seferde +%56,55. Yılın zirvesi 19 Ekim 2001 tarihindeki 1.644.837 eski TL idi; bu, kriz öncesine göre +%138,83 artış ve TL için %58,13 değer kaybı demektir. Gün gün değerler için 2001 dolar kuru sayfasına bakabilirsiniz.
2005: 6 sıfırın atılması ve Yeni Türk Lirası
28 Ocak 2004'te kabul edilip 31 Ocak 2004 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun ile 1 Ocak 2005'ten itibaren para biriminden 6 sıfır atıldı: 1.000.000 Türk lirası = 1 Yeni Türk Lirası (YTL) oldu, 1 YTL 100 Yeni Kuruş'a (YKr) bölündü. Eski banknotlar 2005 yılı boyunca YTL ile birlikte tedavülde kaldı.
Geçişte kurun değeri değişmedi, yalnızca yazılışı değişti: TCMB'nin 31 Aralık 2004 bülteninde dolar satış kuru 1.342.700 eski TL iken 3 Ocak 2005 tarihli ilk YTL bülteninde 1,3448 TL olarak ilan edildi.
2009: “Yeni” ibaresinin kaldırılması
5083 sayılı Kanun'un öngördüğü geçiş döneminin sonunda, 1 Ocak 2009'dan itibaren “Yeni” ibaresi kaldırıldı; YTL ve Yeni Kuruş, yeniden Türk Lirası (TL) ve Kuruş adını aldı. Bu bir isim değişikliğiydi, 1 YTL = 1 TL oldu ve yeni tertip banknotlar tedavüle girdi. 2008'i 1,5291 TL ile kapatan dolar, küresel finans krizinin etkisiyle 2008'in son çeyreğinde sert yükselmişti.
Karşılaştırma için: bugünkü 49,9990 TL dolar kuru, 2005 öncesinin parasıyla 49.999.000 eski TL eder.
Doların en sert yükseldiği aylar
| Ay | Önceki ay sonu | Ay sonu | Aylık değişim | Dönem |
|---|---|---|---|---|
| Şubat 2001 | 0,6797 | 0,9251 | yükseliş %36,11 | Şubat 2001 krizi; kur çapası terk edilip dalgalı kura geçildi |
| Kasım 2021 | 9,5164 | 12,7063 | yükseliş %33,52 | Kasım 2021 kur şoku (faiz indirimleri sonrası) |
| Ağustos 2018 | 4,9031 | 6,4300 | yükseliş %31,14 | Ağustos 2018 kur krizi (ABD ile gerilim, yaptırımlar) |
| Haziran 2023 | 20,3856 | 25,9186 | yükseliş %27,14 | Mayıs 2023 seçimleri sonrası |
| Ekim 2008 | 1,2375 | 1,5678 | yükseliş %26,69 | Küresel finans krizi (Lehman Brothers iflası sonrası) |
| Mayıs 2006 | 1,3218 | 1,5675 | yükseliş %18,59 | — |
| Mart 2021 | 7,2191 | 8,3568 | yükseliş %15,76 | — |
| Eylül 2001 | 1,3648 | 1,5260 | yükseliş %11,81 | — |
| Nisan 2001 | 1,0255 | 1,1432 | yükseliş %11,48 | Şubat 2001 krizinin devamı |
| Mart 2001 | 0,9251 | 1,0255 | yükseliş %10,85 | Şubat 2001 krizinin devamı |
En sert günlük yükselişler: 22 Şubat 2001 (+%39,76), 14 Ağustos 2018 (+%15,84), 23 Şubat 2001 (+%12,02), 3 Nisan 2001 (+%10,57), 13 Ağustos 2018 (+%10,00). Değişimler bir önceki kayıtlı güne göredir.
Yıl yıl dolar ve euro kuru
| Yıl | Dolar (yıl sonu) | Değişim | Euro (yıl sonu) | Değişim |
|---|---|---|---|---|
| 2026* | 49,9990 | yükseliş %16,22 | 55,8460 | yükseliş %10,69 |
| 2025 | 43,0209 | yükseliş %21,69 | 50,4524 | yükseliş %37,31 |
| 2024 | 35,3537 | yükseliş %19,82 | 36,7423 | yükseliş %12,39 |
| 2023 | 29,5060 | yükseliş %57,23 | 32,6932 | yükseliş %64,44 |
| 2022 | 18,7658 | yükseliş %44,07 | 19,8813 | yükseliş %35,41 |
| 2021 | 13,0255 | yükseliş %76,79 | 14,6821 | yükseliş %62,99 |
| 2020 | 7,3676 | yükseliş %23,57 | 9,0077 | yükseliş %35,45 |
| 2019 | 5,9622 | yükseliş %12,91 | 6,6504 | yükseliş %10,33 |
| 2018 | 5,2804 | yükseliş %38,07 | 6,0278 | yükseliş %32,55 |
| 2017 | 3,8245 | yükseliş %7,89 | 4,5477 | yükseliş %23,12 |
| 2016 | 3,5449 | yükseliş %21,47 | 3,6939 | yükseliş %16,25 |
| 2015 | 2,9183 | yükseliş %25,39 | 3,1775 | yükseliş %12,65 |
| 2014 | 2,3274 | yükseliş %8,65 | 2,8207 | düşüş %3,94 |
| 2013 | 2,1422 | yükseliş %19,37 | 2,9365 | yükseliş %24,49 |
| 2012 | 1,7946 | düşüş %6,50 | 2,3587 | düşüş %4,37 |
| 2011 | 1,9193 | yükseliş %23,32 | 2,4666 | yükseliş %20,01 |
| 2010 | 1,5564 | yükseliş %4,14 | 2,0553 | düşüş %4,54 |
| 2009 | 1,4945 | düşüş %2,26 | 2,1530 | yükseliş %0,44 |
| 2008 | 1,5291 | yükseliş %31,26 | 2,1435 | yükseliş %25,04 |
| 2007 | 1,1649 | düşüş %17,52 | 1,7142 | düşüş %7,86 |
| 2006 | 1,4124 | yükseliş %4,75 | 1,8604 | yükseliş %16,62 |
| 2005 | 1,3483 | yükseliş %0,42 | 1,5952 | düşüş %12,93 |
| 2004 | 1,3427 | düşüş %4,09 | 1,8321 | yükseliş %3,75 |
| 2003 | 1,4000 | düşüş %15,03 | 1,7660 | yükseliş %2,24 |
| 2002 | 1,6477 | yükseliş %13,35 | 1,7272 | — |
| 2001 | 1,4536 | — | — | — |
* Yıl devam ediyor; son kapanış. Değişim, bir önceki yılın son değerine göredir. 2010 öncesi değerler TCMB döviz satış kurudur ve 2005 öncesi eski TL tutarları 1.000.000'a bölünerek yeni liraya çevrilmiştir; 2010 ve sonrası günlük kapanıştır.
Kaynaklar
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, günlük gösterge niteliğindeki döviz kurları arşivi: tcmb.gov.tr/kurlar
- 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun, Resmî Gazete 31.01.2004, sayı 25363: mevzuat.gov.tr
- TCMB, banknotlar ve para reformu bilgileri: tcmb.gov.tr
- 2010 sonrası günlük kapanışlar: dolarkac.com veritabanı (geçmiş kur sorgulama)
Kaynak göster / Alıntıla
Bu sayfadaki verileri haber, ödev ve sunumlarınızda kaynak göstererek ücretsiz kullanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk lirasından 6 sıfır ne zaman atıldı?
5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun ile 1 Ocak 2005'te 1.000.000 Türk lirası = 1 Yeni Türk Lirası (YTL) oranıyla 6 sıfır atıldı. 1 YTL 100 Yeni Kuruş'a bölündü.
YTL ne zaman yeniden TL oldu?
1 Ocak 2009'da para biriminin adındaki "Yeni" ibaresi kaldırıldı; YTL ve Yeni Kuruş, Türk Lirası (TL) ve Kuruş adını aldı. Değer değişmedi: 1 YTL = 1 TL.
6 sıfır atılırken dolar kaç liraydı?
TCMB'nin 31 Aralık 2004 tarihli bülteninde dolar satış kuru 1.342.700 eski TL idi; 3 Ocak 2005 tarihli ilk YTL bülteninde 1,3448 TL olarak ilan edildi.
2001 krizinde dolar ne kadar yükseldi?
Dolar, dalgalı kura geçişten önce 21 Şubat 2001 tarihinde 688.696 eski TL (bugünkü karşılığı 0,6887 TL) iken 23 Şubat 2001 tarihinde 1.078.163 eski TL oldu; 2001'in zirvesi 19 Ekim 2001 tarihinde 1.644.837 eski TL ile görüldü (TCMB döviz satış kuru).
Bugünkü dolar kuru eski lirayla kaç eder?
En son kapanış olan 49,9990 TL, 6 sıfır atılmadan önceki parayla 49.999.000 eski TL demektir.
Bu sayfadaki veriler nereden geliyor?
2010 öncesi değerler TCMB'nin günlük gösterge niteliğindeki döviz satış kurudur (2005 öncesi eski TL değerleri 1.000.000'a bölünmüştür); 2010 ve sonrası günlük kapanışlardır. Bu iki seri arasında küçük farklar olabilir.