Miras Altın Bozdurma: Miras Kalan Altın ve Döviz Rehberi

Miras kalan altın ve dövizi bozdurmadan önce üç işi tamamlamanız gerekir: mirasçılık belgesi (veraset ilamı) almak, gerekiyorsa veraset ve intikal vergisi beyannamesini vermek ve diğer mirasçılarla nasıl paylaşım yapılacağında anlaşmak. Miras altın bozdurma işlemi özellikle banka hesabındaki veya kiralık kasadaki varlıklarda bu adımlar tamamlanmadan çoğu zaman mümkün olmaz.

Aşağıda süreci adım adım ve genel hatlarıyla anlatıyoruz. Miras hukuku ve vergi konuları kişiden kişiye çok farklı sonuçlar doğurabileceği için kendi durumunuz için bir avukata ve mali müşavire danışmanız önerilir.

1. Adım: Mirasçılık belgesi alın

Mirasçılık belgesi, halk arasında "veraset ilamı" olarak bilinir ve kimlerin mirasçı olduğunu ve miras paylarını gösterir. Bankalar, vergi daireleri ve diğer kurumlar mirasa ilişkin işlemlerde bu belgeyi ister. Türk Medeni Kanunu'na göre bu belge noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Kanun metinlerine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.

Belgeyi almadan önce kayıtlarınızı derleyin: vefat eden kişinin kimlik bilgileri, nüfus kayıtları ve varsa vasiyetname. Vasiyetname bulunması paylaşımı değiştirebileceği için bu konuda hukuki destek almanız faydalı olur.

2. Adım: Mirası birlikte yönettiğinizi unutmayın

Miras bırakan kişinin ölümüyle birlikte, paylaşım yapılana kadar mirasçılar tereke üzerinde birlikte hak sahibi olur. Bu, pratikte şu anlama gelir: Miras kalan altın veya dövizin satılması, paylaşılması ya da bir mirasçıya bırakılması gibi kararlar kural olarak mirasçıların birlikte vereceği kararlardır.

Bu nedenle:

• Bankalar, ölen kişinin hesabındaki varlıkları genellikle tüm mirasçıların başvurusu veya vekâleti ile serbest bırakır.
• Evde bulunan ziynet eşyası ve altınlar için de diğer mirasçıların bilgisi ve onayı olmadan satış yapmak ileride anlaşmazlığa yol açabilir.
• Mirasçılar anlaştıysa, kimin neyi alacağını yazılı bir paylaşım anlaşmasıyla belgelemek sonradan çıkabilecek tartışmaları önler.

3. Adım: Varlıkları listeleyin ve değerleyin

Paylaşım ve vergi beyanı için önce neyin ne kadar olduğunu ortaya koymak gerekir:

• Ziynet altınları: Çeyrek, yarım, tam, Cumhuriyet altını gibi parçaların türünü ve adedini ayrı ayrı yazın. Eski basım altınlar farklı fiyatlanabilir; bu farkı eski çeyrek ile yeni çeyrek farkı rehberimizde anlattık.
• Bilezik ve takılar: Gram ve ayarlarını not edin; 22 ayar ile 14 ayar takıların değeri farklıdır.
• Gram ve külçe altın: Varsa sertifika veya fatura bilgilerini saklayın.
• Döviz: Nakit dövizin cinsini ve miktarını, banka hesabındaki dövizin ise hesap bilgilerini kaydedin.
• Banka altın hesapları: Hesap ekstrelerini bankadan isteyin.

Toplam değeri yaklaşık olarak görmek için altın hesaplama aracımızı kullanabilir, güncel fiyatları gram altın, çeyrek altın, 22 ayar bilezik ve dolar kuru sayfalarından izleyebilirsiniz. Vergi açısından değerlemenin genel kural olarak ölüm tarihi esas alınarak yapıldığını, piyasa fiyatlarının ise satış gününe göre değiştiğini unutmayın.

4. Adım: Veraset ve intikal vergisini öğrenin

Miras yoluyla intikal eden altın, döviz ve diğer varlıklar 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu kapsamına girer. Temel noktalar şunlardır:

Beyanname süresi

Ölüm Türkiye'de gerçekleşmişse ve mirasçı Türkiye'de bulunuyorsa beyanname, ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde verilir. Mirasçının yurt dışında bulunması veya ölümün yurt dışında gerçekleşmesi gibi durumlarda süreler farklıdır. Beyanname, ölen kişinin son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine verilir.

2026 yılı istisna tutarları

Resmî Gazete'de 31 Aralık 2025'te yayımlanan 57 Seri No'lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği'ne göre, 1 Ocak 2026'dan itibaren meydana gelen intikallerde:

• Evlatlıklar dahil çocuklar (füruğ) ve eşten her birine düşen miras payında 2.907.136 TL,
• Füruğ bulunmaması halinde eşe düşen miras payında 5.817.845 TL

istisna uygulanır. Bu tutarlar her yıl yeniden belirlenir ve vergiyi doğuran olayın, yani ölümün gerçekleştiği yıla ait tutarlar esas alınır.

Vergi oranları

Veraset yoluyla intikallerde vergi, istisna sonrası kalan matraha artan oranlı tarifeyle uygulanır. 2026 tarifesinde oranlar ilk dilim için yüzde 1'den başlar ve en üst dilimde yüzde 10'a kadar çıkar. Dilim tutarları tebliğde yer alır.

Ödeme

Tahakkuk eden vergi, genel kural olarak üç yıl içinde ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere taksitler halinde ödenir.

İstisna tutarının altında kalınması halinde beyan yükümlülüğü, belge düzeni ve özel durumlar gibi ayrıntılar için Gelir İdaresi Başkanlığı'nın açıklamalarına bakmanız ve bağlı olduğunuz vergi dairesine ya da bir mali müşavire danışmanız önerilir.

5. Adım: Banka ve kiralık kasa işlemleri

Ölen kişinin bankada döviz hesabı, altın hesabı veya kiralık kasası varsa süreç genellikle şöyle işler:

• Hesaplar: Bankalar, mirasçılara ödeme yapmadan önce mirasçılık belgesini ve veraset ve intikal vergisi yönünden vergi dairesinden alınan belgeleri ister. Ödeme genellikle tüm mirasçıların birlikte başvurusuyla ya da vekâletle yapılır.
• Kiralık kasa: Kasanın açılması, vergi dairesi görevlisinin katılımıyla yapılan bir tespit işlemine bağlıdır. Kasadaki altın ve dövizin dökümü bu tespitle kayıt altına alınır.
• Altın hesabı: Hesaptaki altını satıp TL olarak paylaşmak ya da mirasçıların kendi altın hesaplarına aktarmak gibi seçenekler bankaya göre değişir.

Bankanızın talep ettiği belge listesini işlem öncesinde öğrenmeniz zaman kazandırır.

6. Adım: Altını ve dövizi bozdururken dikkat edin

Belgeler tamamlandıktan ve mirasçılar satış konusunda anlaştıktan sonra bozdurma aşamasına geçilir:

• Birden fazla yerden fiyat alın: Kuyumcular ve bankalar arasında alış fiyatı farklı olabilir.
• Kimliğinizi hazırlayın: Altın ve döviz satışlarında kimlik istenmesi olağandır.
• Faturasız altın: Miras kalan altınların çoğu zaman faturası olmaz. Ziynet altınlarında kuyumcu ayar ve ağırlık kontrolü yapabilir; bu normaldir.
• Bilezik ve takılar: Gram ve ayar üzerinden fiyatlanır; işçilik bedeli satışta genellikle geri alınmaz.
• Döviz: Döviz bozdururken kambiyo vergisi uygulanmaz; ancak alış-satış farkı maliyet oluşturur. Ayrıntılar döviz ve altında vergi rehberimizde.
• Belgeli işlem yapın: Yüksek tutarlı satışlarda dekont veya belge almak, mirasçılar arasındaki hesaplaşmada da kanıt olur.

Kuyumcuda altın satarken dikkat edilecek pratik noktaları düğün altınlarını bozdururken dikkat edilecekler rehberimizde ayrıntılı anlattık; aynı ilkeler miras altınlar için de geçerlidir.

Bozdurmak mı, paylaşmak mı?

Mirasçılar her zaman altını bozdurmak zorunda değildir. Altınlar ayni olarak, yani parça parça da paylaşılabilir. Bu durumda parçaların değeri eşit olmayabileceği için aynı günün fiyatlarıyla değer hesabı yapıp farkı nakit olarak denkleştirmek yaygın bir yöntemdir. Hangi yolun seçileceği tamamen mirasçıların ortak kararıdır; anlaşma sağlanamazsa paylaşım için yargı yoluna başvurulabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya vergisel danışmanlık yerine geçmez. Kendi durumunuz için avukata ve mali müşavire danışın.